Bezpieczeństwo w sieci to dziś znacznie więcej niż tylko techniczne zabezpieczenia. Jak wynika z raportu Fundacji Szkoła z Klasą to także tożsamość, relacje i dobrostan młodych ludzi w cyfrowym świecie.
Najnowszy raport programu Asy Internetu to próba zestawienia danych ilościowych z jakościowymi. Jego celem jest zrozumienie: jak młodzież, rodzice, nauczycielki i nauczyciele definiują bezpieczeństwo w sieci; jak poruszają się w internecie, jak chronią swoją prywatność i gdzie widzą ryzyka dla swojego dobrostanu oraz dowiedzenie się, w jakich obszarach perspektywy tych grup na bezpieczeństwo są wspólne, a gdzie ich percepcje się rozchodzą.
Bezpieczeństwo w sieci nie ogranicza się do ochrony danych czy haseł. Podczas rozmów z młodzieżą, rodzicami i nauczycielami oraz nauczycielkami wyłoniły się cztery kluczowe obszary, których to pojęcie bezpośrednio dotyczy i z którymi jest kojarzone. Są to: autentyczność i potrzeba bycia sobą w świecie online; budowanie i utrzymywanie relacji, nawyki i zachowania względem świata online oraz prywatność i odpowiedzialność w sieci.
Dla młodych autentyczność to codzienne zmaganie się o bycie sobą offline i online. To, w jaki sposób prezentują się w sieci i jak są w tej przestrzeni odbierani przez innych, jest kluczowym składnikiem ich tożsamości. Rodzice patrzą na autentyczność inaczej. Dla nich wyraża się ona w spójności między wymaganiami względem dzieci a ich własnymi cyfrowymi zachowaniami. Nauczyciele i nauczycielki podkreślają, że bycie autentycznym pomaga budować zaufanie, które jest podstawą pracy z dziećmi i młodzieżą.
Koszt relacji budowanych głównie w sieci widoczny znany jest każdej grupie. Trudniej przełamywać nieśmiałość, rośnie zależność od telefonu, a klasy rozpadają się na mikrosieci komunikatorowe. Dla młodzieży relacje online to codzienność — ich życie towarzyskie przeniosło się właśnie tam. Łatwiej jest im nawiązywać relacje w internecie niż podczas spotkań twarzą w twarz, niemniej jednak potrzebują mieć pewność, że mogą przyjść do dorosłych i zostaną wysłuchani, gdy tylko będą tego potrzebować.
Zdrowe cyfrowe nawyki to realny i ważny temat dla młodych uczestniczących w badaniu. Rozumieją oni mechanizmy angażowania ich uwagi w media społecznościowe i próbują się przed nimi bronić. Rodzice czują się odpowiedzialni za higienę cyfrową całej rodziny, choć sami zauważają, że czasami przegrywają z własnymi nawykami. Mimo to nie poddają się — wspólnie z dziećmi wypracowują rodzinne zasady korzystania z narzędzi cyfrowych.
Ochrona prywatności i etyczne odpowiedzialne poruszanie się w internecie jest istotne dla wszystkich grup uczestniczących w badaniu. Pojawia się przekonanie, że „w internecie nic nie ginie” i że publikacje mogą „wrócić” w przyszłości. Dlatego zarówno młodzi i dorośli podkreślają, że warto być świadomym jaki cyfrowy ślad po sobie zostawiamy, a w tym pomocna jest edukacja i zdobywanie kompetencji pozwalających radzić sobie z nowymi technologiami, w tym z AI.
Wszystkie zebrane dane z badań ilościowych oraz rozmów fokusowych opracowaliśmy w formie wstępnego raportu i przedstawiliśmy ekspertkom oraz ekspertom z różnych dziedzin. Chcieliśmy poznać różne punkty widzenia, aby następnie porozmawiać o możliwych do wdrożenia działaniach, które w bezpośredni sposób mogą wpłynąć na budowanie dobrostanu w szkole i w domu.
Tak powstała ostatnia część raportu – materiał, w którym w odniesieniu do każdego obszaru można znaleźć wyzwania oraz rekomendacje. Serdecznie polecamy je osobom pracującym z młodymi ludźmi.