Wakacje to dla nauczycieli czas długo wyczekiwanego odpoczynku, ale nie zawsze udaje się naprawdę zregenerować siły. Często zamiast relaksu pojawiają się zaległe obowiązki, poczucie winy i przekonanie, że na odpoczynek trzeba sobie najpierw zasłużyć. 

Sprawdź, jak świadomie zadbać o swój dobrostan, aby po wakacjach wrócić do szkoły z energią, a nie z kolejnym bagażem zmęczenia.

Wakacje nauczyciela - czas odpoczynku czy kolejna lista zadań?

Przez cały rok szkolny nauczyciele funkcjonują w wysokim tempie. Oprócz prowadzenia zajęć odpowiadają za dokumentację, kontakt z rodzicami, działania wychowawcze, organizację wydarzeń szkolnych oraz wsparcie uczniów w codziennych wyzwaniach. Nic dziwnego, że wakacje są wyczekiwanym momentem wytchnienia. Paradoksalnie jednak wiele osób związanych z edukacją przyznaje, że mimo dwóch miesięcy wolnego czasu nie potrafi w pełni odpocząć. Zamiast regeneracji pojawiają się zaległe obowiązki, poczucie winy i przekonanie, że „najpierw trzeba wszystko zrobić, a dopiero potem można odpocząć”.

Dlaczego tak się dzieje?

Regeneracja jest bardzo ważna

Od najmłodszych lat uczymy się szacunku do pracy. Słyszymy, że warto być wytrwałym, zaangażowanym i odpowiedzialnym. Znacznie rzadziej ktoś pokazuje nam, jak mądrze odpoczywać. W efekcie wielu dorosłych, także nauczycieli, zaczyna utożsamiać odpoczynek z lenistwem lub egoizmem. Tymczasem regeneracja nie jest nagrodą za ciężką pracę. Jest jej niezbędnym elementem. 

To szczególnie ważne w zawodzie nauczyciela, którego podstawowym narzędziem pracy jest nie komputer, dziennik elektroniczny czy podręcznik, ale własny dobrostan psychiczny i emocjonalny. Trudno wspierać rozwój uczniów, budować relacje i skutecznie uczyć, kiedy sami funkcjonujemy na granicy wyczerpania.

Przekonania, które utrudniają odpoczynek

Jednym z najważniejszych powodów problemów z regeneracją są nasze przekonania. To właśnie one wpływają na sposób myślenia i podejmowane decyzje. 

Wśród nauczycieli szczególnie często pojawiają się takie schematy:

  • Najpierw muszę wszystko zrobić, a dopiero potem odpocznę.
  • Wakacje są po to, żeby nadrobić zaległości.
  • Na odpoczynek trzeba sobie zasłużyć.
  • Ludzie będą mnie oceniać, jeśli zwolnię tempo.
  • Nie mogę pozwolić sobie na słabość ani zmęczenie.
  • To ode mnie zależy, czy wszystko będzie działało.
  • Odpoczynek to strata czasu.
  • Prawdziwy odpoczynek musi być dobrze zaplanowany i produktywny.
  • Skoro inni mają gorzej, nie mam prawa narzekać.

Choć wiele z tych przekonań brzmi znajomo, warto pamiętać, że nie są one faktami. To jedynie sposoby interpretowania rzeczywistości, które często nieświadomie nosimy ze sobą przez lata.

Dobrostan to nie luksus - to narzędzie pracy

W edukacji często mówi się o dobrostanie uczniów. Coraz częściej zwraca się również uwagę na dobrostan nauczycieli i dyrektorów. Nie bez powodu. Osoba przemęczona, przeciążona emocjonalnie i stale funkcjonująca pod presją ma ograniczone możliwości wspierania innych.

Regeneracja nie jest więc przejawem egoizmu. Jest inwestycją w jakość pracy, relacji i własnego zdrowia. Tak jak aktualizujemy wiedzę zawodową, tak samo powinniśmy regularnie „aktualizować” własne zasoby psychiczne.

Proste rozwiązania często działają najlepiej

W świecie pełnym poradników i ekspertów łatwo odnieść wrażenie, że skuteczny odpoczynek musi być spektakularny. Egzotyczne podróże, rozbudowane plany rozwoju osobistego czy aktywności zaplanowane co do minuty wydają się atrakcyjne, ale nie zawsze są potrzebne. 

Czasem największą wartość mają najprostsze działania:

  • spacer bez celu,
  • spokojna lektura,
  • czas spędzony z bliskimi,
  • ograniczenie liczby obowiązków,
  • sen i regeneracja organizmu,
  • chwile całkowitego „nicnierobienia”.

To właśnie te codzienne, pozornie banalne aktywności często pomagają odzyskać energię po intensywnym roku szkolnym.

Wakacje to dobry moment na zatrzymanie

Rok szkolny często przypomina nieustanny bieg. Kolejne zadania pojawiają się szybciej, niż udaje się zamknąć poprzednie. Wakacje dają szansę na refleksję:

  • Jak myślę o odpoczynku?
  • Czy pozwalam sobie na regenerację bez poczucia winy?
  • Jakie przekonania utrudniają mi zwolnienie tempa?
  • Czego naprawdę potrzebuję po tym roku szkolnym?

Takie pytania mogą okazać się bardziej wartościowe niż kolejna lista celów do zrealizowania. Jeżeli chcemy lepiej zadbać o siebie, warto świadomie budować nowe sposoby myślenia. 

Pomocne mogą być następujące przekonania:

  • Mam prawo być zmęczony.
  • Mam prawo odpoczywać.
  • Mam prawo czasem nic nie robić.
  • Regeneracja nie jest nagrodą za ciężką pracę.
  • Aby pracować efektywnie, muszę wypocząć.
  • Odpoczynek jest inwestycją, a nie stratą czasu.
  • Mogę odpoczywać w sposób, który odpowiada moim potrzebom.
  • Nie muszę zasługiwać na chwilę wytchnienia.

Warto wracać do tych zdań regularnie – szczególnie wtedy, gdy pojawia się pokusa, by wakacje zamienić w kolejny projekt do zrealizowania.

Wakacje nauczyciela nie są wyłącznie przerwą od pracy. To czas regeneracji, odbudowy zasobów i przygotowania się do kolejnych wyzwań. Odpoczynek nie wymaga usprawiedliwienia. Nie trzeba na niego zasłużyć ani go perfekcyjnie zaplanować. Czasem wystarczy pozwolić sobie zwolnić, odłożyć obowiązki i przypomnieć sobie, że własny dobrostan jest równie ważny jak dobrostan uczniów. 

Bo nauczyciel, który potrafi zadbać o siebie, ma znacznie więcej energii, by wspierać innych.

Opracowanie: Anna Nowacka-Krajewska- koordynatorka programów w Fundacji Szkoła z Klasą. 

Artykuł powstał na postawie webinaru Natalii Boszczyk – nauczycielki języka polskiego, certyfikowanej tutorki, trenerki, mentorki. Nagranie webinaru dostępne pod tym linkiem.

„Kurs na Odporność” to wspólne przedsięwzięcie Fundacji Szkoła z Klasą i Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności. Program objęty jest honorowym patronatem Ministra Edukacji Narodowej.